Wzmocnienie stosunków polsko-białoruskich wymaga przeprowadzenia pogłębionej debaty na temat wzajemnych relacji. Niezbędne jest zdefiniowanie interesów obu sąsiadujących ze sobą państw oraz rozpoznanie możliwości i ograniczeń dla rozwoju współpracy w kontekście zachodzących w Europie procesów integracyjnych – słusznie zaznaczono we wstępie interesującego nas zbioru artykułów.

Takie właśnie przekonanie leżało u podstaw współpracy, którą nawiązały Polski Instytut Spraw Międzynarodowych (PISM) oraz Centrum Studiów Międzynarodowych Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego (CMD BDU). Zapoczątkowano ją w Warszawie w maju 2003 r. omawianiem przez ekspertów z obu państw stanu i perspektyw stosunków polsko-białoruskich. Uczestnicy we wstępie twierdzą, że dyskusja była szczera i otwarta (chociaż w tekście białoruskim określono ją jako szeroką i otwartą).

Omawiana publikacja przedstawia pierwsze rezultaty międzynarodowej dyskusji, czyli teksty przygotowane przez autorów już po konferencji, zawierające zarówno tezy omawiane w jej trakcie, jak i sformułowane później z uwzględnieniem wyników dyskusji.

Organizatorzy zamieścili artykuły reprezentantów własnych ośrodków badawczych. Ze strony polskiej jako eksperci PISM-u występują Sławomir Dębski, Adam Eberhardt, Beata Górka-Winter, Maciej Krzysztofowicz, Ernest Wyciszkiwicz, Adriana Żelazno, ze strony białoruskiej z kolei są to pracownicy BDU: Uładzimir Astapienka, Uładzimir Snapkouski, Michaił Masiukou, Anatol Razanau, Alaksandr Cichamirau (Akademia Nauk Białorusi) i Uładzimir Ułachowicz. Zwróćmy uwagę na stronę genderowską – jeśli spośród sześciu analityków polskich znalazłoby się chociaż dwie kobiety, to spośród białoruskich – żadnej.

W przedstawionych materiałach ocenia się szanse wzajemnych relacji i ich głębi w obliczu rozszerzenia Unii Europejskiej, ewolucji NATO oraz białorusko-rosyjskiej integracji w ramach Państwa Związkowego. Osobno omówiono również możliwości odegrania przez Polskę aktywnej roli w rozwijaniu stosunków między Białorusią a rozszerzoną UE. Starano się zakreślić również perspektywy wzmocnienia polsko-białoruskiej współpracy transgranicznej.

Każdy temat przedstawiono w dwóch oddzielnych artykułach – autorstwa polskiego i białoruskiego eksperta, co daje szerokie możliwości porównawcze. Wydanie jest dwujęzyczne: najpierw przedstawiono wszystkie materiały po polsku, potem zaś po białorusku, co niewątpliwie poszerzy grono czytelników.

Niestety spotyka się sporo poważnych usterek językowych w wersji białoruskiej. Tłumaczenie czasami też mogłoby być lepsze: na przykład we wstępie odbywającą się dyskusję określono jako pogłębioną, w wariancie białoruskim przekształciła się ona już po prostu w шырокую (szeroką). Zgodzicie się państwo, że jakaś różnica jakościowa jednak w tym jest…