|
 Юрась Пацюпа
ПА ТОЙ БОК
вершы 1990–2000 гг.
* * *
Не заглядвай у маё скрозьдоньне,
калi ты ня хочаш скамянець.
Цi ж я сам абраў такую долю,
што iз дна люстэркаў зеўрыць сьмерць?
Дакранiся сэрцам да гранiту,
свайму страху ў вочы зазiрнi,
каб рассыпалiся ў попел плiты,
боль прайшоў уздыхам па зямлi.
Апускаеш погляд, тулiш рукi
i сьпяшаесься ў далечыню,
дык жа стру каменьне я на гукi,
творы зноў у дзiкасьць праганю.
Сам ня помню ўжо каму адданы,
упаду i ўбачу праз блакiт
не пагляд твой – цемру i расстаньне,
разрываньне часу ў сьвет глухi.
Што мая пагарда! Зерне сьмерцi.
Тут буяюць зельля табуны.
Не хачу быць моцным, а цi вечным,
прагну сьлёз i толькi сьлёз адных.
Але гэта шлях , а не прыпынак –
горы, долы, вецер, лёд i крык...
Сам сябе ў сваё прадоньне кiну
i сьвятлом узьнiкну – угары.
* * *
I скiнецца доля маланкай,
i ўбачыш каменны аблiк,
i ўжо не зазвоняць клямкай,
i толькi сьвятло, як крык.
Ня збоч з гэтай стромы у роспач
iдзi – там чакае сьмех,
а сьмех унiкае, знарок бы,
пытаньняў пра гэты сьвет.
А доля, як сьцятыя вусны,
зачыненае вакно.
I ўжо нi самотна, нi вусьцiшна,
нi сумна, нi халадно.
* * *
Жыць у мiжчасьсе, дзе няма Лiтаратуры,
у шчылiне, як хiтры жук, памiж эпох,
там, дзе кантора пiша, а надвор’е хмурыць,
дзе ў лесе, што за хатай, анiхто ня здох,
дзе крупнiк, верашчака, прэсныя газэты,
i толькi мода апярэджвае прагрэс.
Няхай спрачаюцца празь сем каленаў дзецi:
як так, каб нi паэта, нi героя спрэс.
* * *
Каханыя губы, налiтыя сонцам,
сьпяшаю цiшком цалаваць.
О, плод патаёмны ў рабiнавай гронцы,
цi стане нас неба караць?
У горычы позьняй, за бурай асеньняй,
чароўныя ягады сноў.
Няхай мы чужыя, ды нашыя ценi,
сьпяшаюць сустрэцца iзноў.
Душой мы заўсёды ў далёкай краiне,
дзе месяц ня сходзiць зь нябёс.
Мы цела ня помнiм: вандруе цi гiне,
цi д’ябал яго ўжо панёс.
Таму, што няма ў нас агульнае долi,
таму, што нас лёс разьмiне,
табе я ня здраджу, ня здраджу нiколi,
i ты не пакiнеш мяне.
* * *
Пацалунак Юдавай сястры,
што найсаладзейшы ў цэлым сьвеце,
ты нясi, як ружу, i ня стры,
ён пячэ i ў цемры гэтай сьвецiць.
Ён на мне, як зайчык ад сьвятла,
ён на вуснах клейкасьцю вiшнёвай.
Бачыш! Усьмiхаецца сястра
горкаю усьмешкай, i вясёлай.
Я аддам i срэбра, i хiтон,
i пайду за ёю немым ценем.
Не спрачайся! Ведаю, нiхто
i нiдзе ня мае суцяшэньня.
I няхай нi праўды нi дабра –
ёсьць разлогi, гнуткая дарога.
Толькi шлях кароткi я абраў,
бо стаю ўжо ў пекле ля парога.
* * *
Схлыне дзень, абудзiцца трывога
i да шыбы промнямi прыб’е –
я прасiў палёгкi не у Бога,
я прасiў палёгкi у цябе.
Адаб’юцца ў шыбiне маною
рукi, заламаныя ў мальбе –
тыя словы пiсаны ня мною,
i нiколi не было цябе.
* * *
С.
Дабранач! I цень твой зьнiкае,
Здаецца, што ўжо не злаўлю
нi ў вейках, якiя сьцiскаю,
нi ў словах, якiмi малю.
Я роспач сваю пахаваю
глухою плiтою начы,
што сьмех твой з дыханьнем канвалiй
ня зможа яе растачыць.
I толькi глiняны званочак
над крушняю будзе гучаць,
i Божыя сьлёзы праз ночы
на грэшную глебу спадаць.
Як цiха сягоньня ў Сусьвеце!
Апошнi анёл адляцеў,
у вырай зьбiраецца вецер,
яшчэ дацiнаючы сьпеў.
Я з гэтаю крушняю зросься,
я толькi ня ўмею трываць –
i вусны забыўшыся просяць,
i вочы у неба глядзяць.
* * *
Няўжо не стамiўся ад дробязнай здрады сяброў,
ад вершаў i прозы?
Таму што зь дзесятка знаёмых заношаных слоў
уся гэта дробязь.
Каханая! Бачыш, як дзень наш зiмовы цячэ?
Ня ўмею суцешыць.
Адно, што прасiў бы у Бога самоты яшчэ
на вечар цi вечнасьць.
* * *
О Руская земля! уже за шеломянем еси...
Закацiся, о зорка мая,
закацiся, як звон, за пагорак,
бо забраная наша зямля
цiха сьлепне, ня бачучы зорак.
Бо ў мяне толькi боль за яе,
бо няма ў мяне Боскага дару.
Хiба сьвет нас пачуе? О не!
Праглыне i тваю ён ахвяру.
Я хачу быць забытым навек,
як забытыя нашы iмёны,
як разьвеяны скарбы у сьвет,
як здратованы нашы загоны.
Застанецца з’ iмной чорны хлеб,
каб ня ўпаў я, дайшоў да магiлы,
за плячыма зачынiцца лес,
перастрэўшы нянаскiя сiлы.
* * *
Я такi ж, як i гэты калека ля брамы касьцельнай,
я жабрую пагляды у прыгожых багатых жанчын,
мне халодная восень рудую лiстоту пасьцеле,
зацалуюць дажджы, але дух хiба знойдзе спачын?
* * *
Людзi – злучаныя пасудзiны,
зь цемрывам ночы аж да краёў,
жыць пэўна лепш у пчалiным гудзе
тонкiх сонечных прамянёў.
Вось жа вяртаю жыцьцё чалавечае,
быццам у вечнасьць фальшывы квiт,
я не хачу быць двуногiм печывам
з глiны вылепленым на збыт.
А калi нехта з боку ўзiраецца,
як мы глабаемся жабай на корч,
ён, пэўна, думае: што гэта, праца,
цi – дзiўны спорт?
ЭПIТАФIЯ КАЗIМЕРА ЛЫШЧЫНСКАГА
Гэй, падарожны! Зважай, iдучы каля гэтых каменьняў.
Ты iх нiчым не сплюгавiш, калi процi праўды ня схiбiш.
Праўды у iх навучайся, бо нават дазналыя праўды
Вучаць, дзей гэта аблуда. Абачлiвых мудрасьць – махлярства!Горадня
|
Польскі аўкцыён
