|
Віслава Шымборская
МАЎЧАННЕ РАСЛІН
Аднабаковае знаёмства паміж мной а вамі
развіваецца як найгорай.
Ведаю, што такое лісток,што пялёстак,колас, шышка, сцябло,
і што дзеецца з вамі ў красавіку, а што ў снежні.
Хоць цікавасць мая не мае ўзаемнасці,
да адных з вас схіляюся адумысне,
а да іншых галаву задзіраю.
Маеце ў мяне вы імёны:
клён, дзядоўнік, пралеска,
верас, ядловец, амяла, незабудка,
а я ў вас ніводнага.
Подараж наша супольная.
А ў подаражах супольных як-ніяк размаўляюць,
а
бменьваюцца заўвагамі хоць аб надвор"і
ці аб станцыях, мінаных імкліва.
Не бракавала б тэмаў, бо лучыць нас шмат што.
Трымае ў межах сваіх нас аднаА й тая ж зорка.
І цень адкідаем на тых жа самых правах.
І спрабуем штось ведаць, кожны на свой спосаб,
а чаго не ведаем, дык і ў гэтым падобныя.
Растлумачу, калі патраплю, адно запытайцеся:
што гэта такое - аглядаць вачамі,
чаму стукае ў мяне сэрца,
і чаму маё цела не мае карэння.
Але як адказваць, калі няма пытанняў,
да таго ж, калі я - гэта нехта,
хто для вас відавочна ніхто.
Гаі, падлескі, лугі, чараты -
мая гамонка з вамі - заўжды маналог,
і не вы яго слухаеце.
Размова з вамі мусовая і немажлівая.
Пільная ў жыцці паспешлівым,
ды адкладзеная на ніколі.
МАЛАЯ ДЗЯЎЧЫНКА СЦЯГВАЕ АБРУС
Ужо год як на гэтым свеце,
а не ўсё на свеце гэтым асвойтанае
і ўзятае на кантроль.
Цяпер вывучаюцца рэчы,
якія самі не могуць рухацца.
Трэба пасабляць ім у гэтым,
перасоўваць, падпіхваць,
браць з месца і пераносіць.
Не кожная хоча таго, да прыкладу, шафа,
буфет, несаступныя сцены, стол.
А вось абрус на ўпартым стале
— калі добра ўшчаперыцца за яго берагі —
ахвочы паездзіць.
А шклянкі, талерачкі на абрусе,
глячок з малаком, лыжачкі, місачка
аж трасуцца з імпэту.
Вельмі цікава,
куды заманецца ім рушыць,
як ужо завагаюцца на самым краёчку:
абяруць падарожжа па столі?
палёт вакол лямны?
скок на падваконнік, а стуль на дрэва?
Пан Ньютан тут яшчэ ні пры чым.
Няхай глядзіць сабе з неба ды махае рукамі.
Гэтая спроба мусіць быць здзейснена.
І будзе.
З УСПАМІНАЎ
Гаманілі сабе,
і раптам замоўклі.
На тэрасу выйшла дзяўчына,
ах, прыгожая,
занадта прыгожая,
як на наш спакойны тут побыт.
Бася зіркнула ў спалоху на мужа.
Крыстына міжволі паклала далонь
на далонь Збышка.
Я падумала: пазваню табе,
— не едзь пакуль — скажу — не прыязджай,
тут якраз аж на некалькі дзён абяцаюць дажджы.
Толькі Агнешка, ўдава,
павітала прыгажуню ўсмешкай.
ЛУЖА
Змалку помніцца гэты страх.
Абыходзіла лужы,
а пагатоў свежыя, зразу пасля дажджу.
Нейкая з іх бо магла ж не мець дна,
хоць выглядала, як іншыя.
Ступлю - і знечаку правалюся,
і палячу ўніз, у дол,
усё ўглыб ды ўглыб долу,
аж да хмары адбітай,
а можа, і далей.
А потым лужына высахне
і замкнецца навекі,
і ніхто нават крыку майго
з-пад яе не пачуе.
Толькі пазней даўся споцям:
не ўсе злыя прыгоды
маюць месца ў законах свету,
і каб нават хацелі,
не могуць адбыцца.
ПЕРШАЕ КАХАННЕ
Кажуць,
што першае каханне найважнейшае.
Гэта вельмі рамантычны,
але не мой выпадак.
Нешта між намі было і не было,
дзеялася і падзелася.
Не трымцяць мае рукі,
калі натыкаюся на дробныя памяткі
ды на стос лістоў, шнурком перавязаных
— каб хоць стужачкай.
Адзінае наша спатканнне праз леты —
гэта размова двух зэдляў
пры халодным століку.
Іншыя закаханні
і дагэтуль адпачываюць глыбока ўва мне.
Найпершаму ж не стае дыху дзеля ўздыху.
Аднак якраз гэткае вось, якім ёсць,
яно ўмее, чаго іншыя тыя не ўмеюць яшчэ:
няпомнае,
няснёнае нават,
свойчыць мяне са смерцю.
ТРОХІ ПРА ДУШУ
Душа часам бывае.
Ніхто не мае яе паўсякчас
і навекі.
Дзень за днём,
год за годам,
бывае, без яе прамінаюць.
Часам у захапленнях адно
ды ў страхах дзяціных
найдаўжэй гняздуе яна.
Часам толькі ў здзіўленні,
што мы ўжо старыя.
Рэдка нам асыстуе
пры занятках нудлівых,
гэткіх як перасоўванне мэблі,
цяганне валізак
ці меранне сцежкі ў цесным абутку.
Пры запаўненні анкетаў,
сяканні мяса
яна звычайна ў адлучцы.
3 тысячы нашых размоваў
удзельнічае ў адной,
дый то не заўсёды,
бо аддае перавагу маўчанню.
Калі нам няможацца, нешта баліць ды баліць,
спакволь сыходзіць з дзяжурства.
Пераборлівая:
не любіць бачыць нас у натоўпе,
яе гідзіць наша змаганне за дробязныя выгоды
і траскатня інтарэсаў.
Радасць і смутак
не разрозніваюцца ёю.
Толькі ў лучнасці гэтых пачуццяў
з намі яна.
Можам разлічваць на яе,
калі мы ва ўсім сумняваемся,
але ўсё нас цікавіць.
3 рэчаў матэрыяльных
падабае гадзіннікі з ківачом
і люстэркі, якія старанна працуюць,
нават калі ніхто не глядзіць.
Не кажа, адкуль з’яўляецца
і калі зноў ад нас знікне,
але выразна чакае гэткіх пытанняў.
Выглядае на тое,
што гэтак, як нам яна,
і мы ёй таксама
дзеля чагосьці патрэбныя.
З
польскай пераклала Ніна мацяш
Публікуецца на сайце з ласкавай
згоды Беларускага Літаратурнага Аб'яднаньня "Белавежа"
|
Польскі аўкцыён
