Problem narodowości stanowił jeden z podstawowych elementów ide­o­lo­gii i polityki Rosyjskiej Partii Komunistycznej. W rewolucji 1917 r. pojawił się on w postaci prawa narodów do samostanowienia. Białoruś podobnie jak i inne części imperium rosyjskiego była krajem zróżnicowanym na­ro­do­woś­cio­wo, co wykazał spis ludności z 1897 r. Ogólnozwiązkowy spis z 1926 r. objął BSRR według nowego podziału administracyjnego, dlatego da­ne spisu z 1897 i 1926 r. są trudno porównywalne. W miarę dokładnie moż­na jedynie porównać skład narodowościowy ludności miast.

Zmiany demograficzne w wyniku I wojny światowej, zniesienie tzw. stre­fy osiedlenia Żydów, radziecka polityka narodowościowa, rozwój kultury i świa­do­moś­ci narodowej wśród Białorusinów to najważniejsze czynniki kształ­tu­ją­ce obraz ludności Białorusi w latach 20. pod względem na­ro­do­woś­ci. Spis z 1926 r. poza narodowością wprowadził podział ludności wed­ług języka. Brak danych według wyznania zubaża ten obraz.

Po­dział ludności według narodowości przedstawia poniższa tabela.

Ta­be­la 8. Ludność BSRR w 1926 r. (według podziału na­ro­do­woś­cio­we­go)

Źród­ło: Prakticzeskoje razreszenije nacyonalnogo woprosa w BSSR, t. II, Mińsk 1927, s. 12.

Jak wskazują dane zdecydowaną większość mieszkańców Białorusi sta­no­wi­li Białorusini — 80,62% całej ludności, a na wsi — 89%. Dru­gą pod względem liczebności narodowością byli Żydzi (8%), którzy sta­no­wi­li 40% ludności miejskiej (340 162 osób na ogólną liczbę 846 830 miesz­kań­ców miast). Stosunkowo duża liczba Rosjan była wynikiem im­pe­rial­ne­go okresu rusyfikacji. Odsetek Polaków wynosił ok. 2%. Obecność Uk­ra­iń­ców tłumaczy się istnieniem pogranicza etnicznego z Ukrainą. Wśród innych narodowości obecnych na Białorusi od wieków byli Cyganie, Ta­ta­rzy i Niemcy.

Porównanie podziału ludności według narodowości i języka ojczystego w posz­cze­gól­nych okręgach wykazuje znaczne rozbieżności. Białorusinów by­ło więcej niż ludzi posługujących się językiem białoruskim, zwłaszcza w ok­rę­gach rzeczyckim, homelskim i orszańskim. Świadczy to o zru­sy­fi­ko­wa­niu Białorusinów. Zwłaszcza widoczne to jest na podstawie porównania licz­by Rosjan z ludnością posługującą się językiem rosyjskim. Największe roz­bież­noś­ci w tym względzie istniały w wyżej wymienionych okręgach.

Znacz­ny spadek liczby Białorusinów w okręgu rzeczyckim i homelskim by­ł wynikiem dołączenia tych okręgów do Białorusi dopiero w 1926 r., w trak­cie spisu. Pozostawanie ich do tego czasu w składzie RFSRR przy­czy­ni­ło się do wynarodowienia Białorusinów.

In­tere­su­ją­ce jest porównanie zróżnicowania narodowego i językowego w mia­stach i na wsi.

Ta­be­la 9. Stan zróżnicowania narodowego i językowego w miastach i na wsiach