|
 KRYNICA
Ideologia i przywódcy białoruskiego katolicyzmu
Małgorzata Moroz
Bibliografia
I. Źródła archiwalne
1. Centralne Archiwum Państwowe Litwy
— Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (1919—1922)
— Komisarz miasta Wilna ZCZW
— Tymczasowa Komisja Rządząca Litwy Środkowej
— Biuro Delegata Rządu Rzeczypospolitej Polskiej
— Departament Spraw Wewnętrznych Tymczasowej Komisji Rządzącej Litwy Środkowej
— Urząd Woj. Wileńskiego — Wydział Bezpieczeństwa
— Urząd Delegata Rządu miasta Wilno (1922—1925)
— Wileńskie Starostwo Grodzkie
— Białoruskie Muzeum Ivana Łuckievia (1920—1939)
— Wileński Białoruski Komitet Narodowy
— Uprawlenije Wilniujeskogo gorodskogo i ujezdnogo naczalnika. Dieła po likwidacyi sojuzow, obszczestw, towariszczestw, krużkow, kłubow i komitetow Wilniuskogo wojewodstwa (1939—1940)
2. Biblioteka Litewskiej Akademii Nauk — Dział Rękopisów
— Białorusini wileńscy (XV — XX w.)
— Okupacja niemiecka na Litwie (1914—1918)
— Zbiór Kapituły Wileńskiej (1391—1940)
— Wileńska Kuria Metropolitalna (1388—1940)
— Kolekcja dokumentów biskupstwa i arcybiskupstwa wileńskiego
3. Państwowe Archiwum Historyczne Litwy
— Uprowlenije wilenskoj rimskokatoliczeskoj jeparchii (1468— 1933)
— Wileńska diecezja rzymskokatolicka (1471—1939)
4. Centralna Biblioteka Naukowa im. Jakuba Kołasa Białoruskiej Akademii Nauk
— Kolekcija matieriałow po istorii, naukie, kulturie (1506—1983)
5. Archiwum Akt Nowych w Warszawie
— Akta Komitetu Narodowego Polskiego
— Zespół Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
— Wydział Narodowościowy
— Zespół Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego
— Departament Wyznań
— Archiwum Leona Wasilewskiego
6. Biblioteka Narodowa w Warszawie — Dział Rękopisów
— Jerzy Osmołowski, Wspomnienia z lat 1914—1921, t. IIV,
Akc. 6797
7. Biblioteka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego — Dział Rękopisów
— Zbiory rękopisów ks. Bronisława Ussasa
— Archiwum ks. Konstantego Budkiewicza.
II. Dokumenty wydane drukiem
Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej 1924, 1926, 1928.
Litwa podczas wojny. Zbiór dokumentów i uchwał, zebrał L. Abramowicz, Warszawa 1918.
Stolica Apostolska a biskup Jerzy Matulewicz (1916—1921) [Zbiór dokumentów do dziejów archidiecezji wileńskiej i stosunków polsko—litewskich, tłumaczyli i do druku przygotowali: ks. J. Bukowicz MIC, ks. T. Górski MIC], Warszawa 1996.
Zatarg o język kazań w Żodziszkach w kwietniu 1925 roku (dokumenty wybrał i opracował J. Tomaszewski), „Białoruskie Zeszyty Historyczne” 1996, nr 1 (5), s. 123—164.
Zatarg o język kazań w Żodziszkach, cd. (dokumenty wybrała i opracowała M. Moroz), „Białoruskie Zeszyty Historyczne” 1998, nr 10, s. 124—165.
III. Wspomnienia i dzienniki
Haliak L., Uspaminy, ZSzA 1982.
Hermanowič J., KitajSibirMaskva (Uspaminy), Miunchen 1962.
Katkovič A., Katkovič—Klientak W., Uspaminy, Biełastok 1999.
Malecki J., Pad znakam Pahoni: uspaminy, Taronta 1976.
Matulewicz J., Dziennik duchowy, Warszawa 1988.
Pieciukievič M., U pošukach začaravanych skarbau˘, Vilnia 1998.
WitanDubiejkau˘skaja J., Maje uspaminy, Vilnia 1994.
Wspomnienia o błogosławionym Jerzym Matulewiczu (zebrali i opracowali: ks. J. Bukowicz MIC, ks. T. Górski MIC), Warszawa 1996.
IV. Wydawnictwa periodyczne
„25 Sakavika” 1936 — 1939
„Biełarus” 1914
„Biełaruskaja Krynica” 1925 — 1937
„Biełaruski Front” 1936 — 1939
„Chryścijanskaja Dumka” 1928 — 1938
„Da Złuczeńnia” 1932
„Gazeta Krajowa” 1922
„Gazeta Warszawska” 1919 — 1921
„Kałośsie” 1935
„Krynica” 1917 — 1925
„Kurenda Kurii Diecezjalnej Wileńskiej” 1925
„Natio” 1927
„Poprostu” 1935 — 1936
„Praleski” 1936
„Pravasłau˘naja Biełaruś” 1927 — 1928
„Przegląd Wileński” 1923
„Samapomač” 1932
„Spadčyna” 1991 — 1995
„Sprawy Narodowościowe” 1927 — 1931
„Studenskaja Dumka” 1935
„Šlach Moładzi” 1936
„Wasilki” 1938
„Zorka” 1938—1939
„Złuczeńnie” 1938
V. Słowniki i encyklopedie
Polski Słownik Biograficzny, t. XXX/3, z. 126, WrocławWarszawakrakówGdańskŁódź 1987.
Encykłapedyja Historyi Biełarusi, t. I, Minsk 1993; t. II, Minsk 1994; t. III, Minsk 1996; T. IV, Minsk 1997.
VI. Opracowania
Bełcikowska A., Stronnictwa i związki polityczne, Warszawa 1925.
Bergman A., Białoruski tygodnik „Nasza Niwa” (10 XI 1906 — 7 VII 1915), „Kwartalnik Historyczny”, 1972, nr 3, s. 563—582.
Bergman A., Kwestia białoruska w Komunistycznej Partii Zachodniej Białorusi, „Przegląd Historyczny”, 1971, t. 62, z. 2, s. 225—250.
Bergman A., Rzecz o Bronisławie Taraszkiewiczu, Warszawa 1977.
Bergman A., Sprawy białoruskie w II Rzeczypospolitej, Warszawa 1984.
Bobrowskij O. O., Możnoli odno wieroispowiedanije priniat’ w osnowanije plemiennogo rozgraniczenija słowian zapadnoj Rossii. (Po powodu etnograficzeskogo atłasa zapadnorusskich gubernij i sosiednich obłastiej R. F. Erkerta), S.—Pietierburg 1864.
Budecki Z., Stosunki polsko—litewskie po wojnie światowej 1918—1928, Warszawa 1928.
Bukowicz J., Odejście ks. biskupa Matulewicza z Wilna, [w:] Pro Christo et Ecclesia. Praca zbiorowa dla uczczenia czterdziestej rocznicy zgonu sługi bożego arcybiskupa Jerzego Matulewicza, pod red. ks. J. Bukowicza MIC, London IX 1968, s. 51—58.
Bułacki R. V, Sačanka I. I., Hovin S. V., Historyja biełaruskaj žurnalistyki, Minsk 1979.
Chlebowczyk J., Między dyktatem, realiami a prawem do samostanowienia. Prawo do samookreślenia i problem granic we wschodniej Europie Środkowej w pierwszej wojnie światowej i po jej zakończeniu, Warszawa 1988.
Chlebowczyk J., O prawie do bytu małych i młodych narodów. Kwestia narodowa i procesy narodotwórcze we wschodniej Europie Środkowej w dobie kapitalizmu (od schyłku XVIII do początku XX w.), Warszawakraków 1983.
Chlebowczyk J., Procesy narodotwórcze we wschodniej Europie Środkowej w dobie kapitalizmu, Warszawakraków 1975.
Chojnowski A., Zasady białoruskiej polityki piłsudczyków, [w:] Polska myśl polityczna XIX i XX wieku, pod red. W. Wrzesińskiego,
t. VIII: PolskaPolacymniejszości narodowe, WrocławWarszawakraków 1992, s. 269—278.
Chojnowski A., Koncepcje polityki narodowościowej rządów polskich w latach 1921—1939, [w:] Polska myśl polityczna XIX i XX w., pod red. H. Zielińskiego, t. 3, WrocławWarszawakraków Gdańsk 1979.
Chołoniewski A., Istota walki polsko—rosyjskiej, Kraków 1916.
Ćvikievič A., „Zapadnorussizm”. Narysy z historyi hramadzkoj myśli na Biełarusi u XIX i pačatku XX v., Minsk 1993.
Deruga A. Polityka wschodnia Polski wobec ziem Litwy, Białorusi i Ukrainy (1918—1919), Warszawa 1969.
Eberhardt P., Polska ludność kresowa, Warszawa 1998.
Eberhardt P., Przemiany narodowościowe na Białorusi, b.m.w., b.d.w.
EłskiŁaniewski S., Sprawa białoruska. Zarys historyczno—polityczny, Warszawa 1931.
Erkert R., Wzgliad na istoriju i etnografiju zapadnych gubiernij Rossii, Sanktpietierburg 1864.
Gellner E., Narody i nacjonalizm, Warszawa 1991.
Głogowska H., Białoruskie wydawnictwa religijne w II Rzeczypospolitej a białoruski ruch narodowy, [w:] Naród i religia. Materiały z sesji naukowej pod red. T. Stegnera, Gdańsk 1994, s. 137—151.
Głogowska H., Białoruś 1914—1929. Kultura pod presją polityki, Białystok 1996.
Gomółka K., Białorusini w II Rzeczypospolitej, „Zeszyty Naukowe Politechniki Gdańskiej. Ekonomia”, Nr 31, Gdańsk 1992.
Gomółka K, Między Polską a Rosją. Białoruś w koncepcjach polskich ugrupowań politycznych 1918—1922, Warszawa 1994.
Gomółka K., Sprawa białoruska w koncepcjach Narodowej Demokracji, [w:] Polska myśl polityczna XIX i XX wieku, pod red. W. Wrzesińskiego, t. VIII: PolskaPolacymniejszości narodowe, WrocławWarszawakraków 1992, s. 253—268.
Górski T., Stosunek biskupa Jerzego Matulewicza do spraw językowych w diecezji wileńskiej 1918—1925, Rzym 1970.
Grzybowski K., Sobolewska B., Doktryna polityczna i społeczna papiestwa 1789—1969, Warszawa 1971.
Holzer J., Mozaika polityczna Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1974.
Hovin S. V., Druk Zchodniaj Biełarusi (1921—1939), Minsk 1974.
Jarmołkowicz W., Białoruska Chrześcijańska Demokracja, „Więź”, 1986, nr 11—12, s. 162—183.
Jurkiewicz J., Mniejszość białoruska w polskiej myśli politycznej na Wileńszczyźnie 1921—1939, [w:] Polska myśl polityczna XIX i XX wieku, pod red. W. Wrzesińskiego, t. VIII: PolskaPolacymniejszości narodowe, WrocławWarszawakraków 1992,
s. 233—254.
Jurkiewicz J., Rozwój polskiej myśli politycznej na Litwie i Białorusi w latach 1905—1922, Poznań 1983.
Krahel T., Arcybiskup Edward Ropp, „Tygodnik Powszechny”, 01.01.1984, nr 1.
Krajewski Z., Geneza i dzieje wewnętrzne Litwy Środkowej (1920—1922), Lublin 1996.
Krótki zarys zagadnienia białoruskiego. Opracowanie Sztabu Generalnego — Oddział II, Warszawa 1928.
Krysiński A., Liczba i rozmieszczenie Białorusinów w Polsce, „Sprawy Narodowościowe” 1928, nr 3—4, s. 351—379.
Ksiondz Adam Stankievič u 25—ja uhodki śviaščenstva i biełaruskaj nacyjanalnaj dziejnaści (10 I 1915 — 10 I 1940). Redahavau˘ i vydau˘ Jan Šutovic, Vilnia 1940.
Landau Z., Tomaszewski J., Kwestia agrarna na Białorusi Zachodniej, [w:] Druga Rzeczpospolita. Gospodarka — społeczeństwo — miejsce w świecie, Warszawa 1977, s. 217—240.
Lewandowski J., Federalizm. Litwa i Białoruś w polityce obozu belwederskiego, Warszawa 1962.
Łatyszonek O., Białoruskie formacje wojskowe
1917—1923, Białystok 1995.
Łossowski P., Po tej i po tamtej stronie Niemna. Stosunki polsko—litewskie 1883—1939, Warszawa 1985.
Łossowski P., Polityka Litwy w kwestii białoruskiej w latach 1918—1924, [w:] PolskaBiałoruś. Zbiór studiów i materiałów pod redakcją naukową Wiesława Balceraka, Warszawa 1994, s. 44—58.
Łossowski P., Stosunki polsko—litewskie 1921—1939, Warszawa 1997.
Łukomski G., Walka Rzeczypospolitej o kresy północno—wschodnie 1918—1929. Polityka i działania militarne, Poznań 1994.
Macko A. N., Borba trudiaszczichsia Polszy i Zapadnoj Biełorussii protiw faszyzma (1933—1939 gg.), Minsk 1963.
MalinowskiPobóg W., Najnowsza historia polityczna Polski, t. II, Gdańsk 1990.
Maliszewski E., Stosunki narodowościowe w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923.
Mauersberg S., Szkolnictwo powszechne dla mniejszości narodowych w Polsce w latach 1918—1939, Wrocław 1968.
Miranovič J., Naviejšaja historyja Biełarusi, Biełastok 1999.
Mironowicz A., Prawosławie i unia za panowania Jana Kazimierza, Białystok 1997.
Mironowicz E., Białoruś, Warszawa 1999.
Moroz M., Działalność Białoruskiego Komitetu Narodowego w Wilnie (1919—1938), „Białostocczyzna” 1997, nr 2, s. 48—61.
Moroz M., Z dziejów białoruskiej prasy chadeckiej: „Krynica”—„Biełaruskaja Krynica”, [w:] Kresy północno—wschodnie w Drugiej Rzeczypospolitej, Białystok 1993, s. 45—52.
Murdelio M. [F. Oskierka], Sęp nam wyjada nie serce, lecz mózgi; Jak tworzyliśmy hurtki; Do obrońców sprawy białoruskiej, Wilno 1927.
Mysłek W., Przedmurze, Warszawa 1987.
Mysłek W., Z problemów polityki wschodniej Kościoła katolickiego w Polsce 1918—1939, Warszawa 1967.
Najdziuk J., Kasiak I., Biełaruś učora i siańnia, Minsk 1993.
Narysy historyi Biełarusi, t. 1, Minsk 1993.
Ochmański, Historia Litwy, WrocławWarszawakraków 1990.
Paczkowski, Prasa polonijna w latach 1870—1939, Warszawa 1977.
Paczkowski A., Prasa polska w latach 1918—1939, Warszawa 1980.
Panucevič V., Ks. Winceś Hadleu˘ski. Dziarżau˘ny Muż i Pravadyr Narodu, 1993, „Spadčyna”, nr 3, 5, 6.
Papierzyńskaturek M., Między tradycją a rzeczywistością. Państwo wobec prawosławia, Warszawa 1989.
Piela M., Udział duchowieństwa w polskim życiu politycznym w latach 1914—1924, Lublin 1994.
Połujan W., Połujan J., Rewolucjonnoje i nacjonalnooswoboditielnoje dwiżenije w Zapadnoj Biełorussii, Minsk 1962.
Połujan W., Rewolucjonnodemokraticzeskoje dwiżenije w Zapadnoj Biełorussii (1927—1939), Minsk 1978.
Połujan W. I., Zapadnaja Biełorussija w pieriod ekonomiczeskogo krizisa 1929—1933 gg., Minsk 1991.
Rutkowski F., Ks. arcybiskup Jan Cieplak, Warszawa 1934.
Srebrakowski A., Sejm Wileński 1922 roku. Idea i jej realizacja, [w] Acta Universitatis Wratislaviensis, No 1363, Historia XCIC, Wrocław 1995.
Srokowski K., Sprawy narodowościowe na Kresach Wschodnich, Kraków 1924.
Stankievič A., Biełaruski chryściajnski ruch. (Histaryčny narys), Vilnia 1939.
Stankievič A., Da historyi biełaruskaha palityčnaha vyzvaleńnia, Vilnia 1934.
Stankievič A., Rodnaja mova u światyniach, repr. wyd., Minsk 1992.
Staškievič M., Niepazbiežnaje bankructwa (iz historii palityčnaha krachu nacyjanalistyčnych partyj u Biełarusi 1917—1925), Minsk 1974.
Staszkiewicz N., Prigowor rewolucyi. Kruszenije antisowietskogo dwiżenija w Biełorussii 1917—1925, Minsk 1985.
Strzeszewski Cz., Bender R., Turowski K., Historia katolicyzmu społecznego w Polsce 1832—1939, Warszawa 1981.
Studia o modernistach katolickich, pr. zb. pod red. J. Kellera i Z. Poniatowskiego, Warszawa 1968.
Sukiennicki W., O oddźwięk w sercu, „Zeszyty Historyczne”, 1976, t. 38, s. 94—119.
Tomaszewski J., Białoruska Chrześcijańska Demokracja. Uwagi o kryteriach ocen, [w:] Studia polsko—litewsko—białoruskie, pod red. J. Tomaszewskiego, E. Smułkowej, H. Majeckiego, Prace Białostockiego Towarzystwa Naukowego, nr 31, Warszawa 1988, s. 157—177.
Tomaszewski J., Ojczyzna nie tylko Polaków. Mniejszości narodowe w Polsce w latach 1918—1939, Warszawa 1985
Tomaszewski J., Robotnicy Białorusini w Polsce w latach 1919—1939, [w] Acta Balticoslavica, Białystok 1967, t. 5, s. 93—116.
Tomaszewski J., Rzeczpospolita wielu narodów, Warszawa 1985.
Tomaszewski J., Z dziejów Polesia, Warszawa 1963.
Traczuk J., Prasa białoruska w II Rzeczypospolitej (1918—1939) [w:] Studia PolonoslavicaOrientalia. Acta Litteraria, t. XIII, Warszawa 1992, s. 185—373.
Traczuk J., „Prawasłau˘naja Biełaruś” jako organ Prawosławnego Białoruskiego Zjednoczenia Demokratycznego, [w:] Slavia Orientalis, t. XXXVIII, nr 3—4, rok 1989, s. 543—562.
Trejdeński P., Białoruskie stronnictwa polityczne w Polsce i ich ideologia, „Sprawy Narodowościowe” 1930, nr 5—6, s. 513—543.
Turonek J., Białoruś pod okupacją niemiecką, Warszawa 1993.
Turonek J., Działalność białoruskiego wydawnictwa „Zahlanie sonca i u nasza wakonca” w Petersburgu (1906—1914), [w] Studia
Polonoslavica-Orientalia. Acta Litteraria, 1992, t. XIII, s. 41—66.
Turonak J., Biełaruskija Maryjany u˘ Drui, „Spadčyna”, 1991, nr 5, s. 51—56.
Turonek J., Książka białoruska w II Rzeczypospolitej 1921—1939, Warszawa 2000.
Turonek J., Wacław Iwanowski i odrodzenie Białorusi, Warszawa 1992.
Turska H., O powstaniu polskich obszarów językowych na Wileńszczyźnie, [w:] Studia nad polszczyzną kresową, t. I, red. J. Rieger, W. Werenicz, Wrocław 1982.
Vakar N. P., Belorussia. The Making of a Nation, Cambridge, Mass. 1956.
Umiński J., Historia Kościoła, t. II, Opole 1960.
Waldenberg M., Kwestie narodowe w Europie Środkowowschodniej. Dzieje. Idee., Warszawa 1992.
Wasilewski L., Litwa i Białoruś. Zarys historyczno—polityczny stosunków narodowościowych, Warszawakraków 1925.
Wasilewski L., Sprawa kresów i mniejszości narodowych w Polsce, Warszawa 1925.
Wyczawski H., Ruch neounijny w Polsce w latach 1923—1939, [w:] Studia Theologica Varsaviensia, 8 (1970), z. 2., s. 409—420.
Wysłouch S., Białorusini na ziemi wileńskiej, [w:] Wilno i ziemia wileńska. Zarys monograficzny, Wilno 1930.
Ïóáë³êóåööà íà ñàéöå ç ëàñêàâàé
çãîäû Áåëàðóñêàãà óñòàðû÷íàãà Òàâàðûñòâà
äû À¢òàðà
|
Ïîëüñê³ à¢êöû¸í
