|
 9. АКТЫВІЗАЦЫЯ ЦІСКУ БЕЛАРУСКІХ СЬПЕЦСЛУЖБАЎ НА ПАЛІТЫЧНА І ГРАМАДЗКА АКТЫЎНЫХ ГРАМАДЗЯНАЎ І ІНШАДУМЦАЎ
9 лютага ў 14.00 у Жодзінскай пракуратуры павінна была адбыцца размова Аляксея Падалякіна, які апелюе да органаў нагляду з прычыны супрацьзаконнага затрыманьня яго прыхільнікамі РНЕ і псіхалагічнай апрацоўкі супрацоўнікам КДБ тав. Пятровічам з прадстаўніком пракуратуры, якому даручаная гэтая справа. На допыт Аляксей Падалякін вырашыў выклікаць, акрамя замоўленых у позве бацькоў (прысутнічала маці Аляксея – Зоя Падалякіна), таксама грамадзкага абаронцу Аляксея Лапіцкага з праваабарончага аддзяленьня Цэнтру “Ліцьвіны” і прадстаўніка БХК Алеся Мікалайчанку, карэспандэнта Радыё Свабода. Аднак у 14.00 нікога, хто б пажадаў размаўляць з юнаком ды ягонымі законнымі прадстаўнікамі, не аказалася на месцы. Намесьнік пракурора г. Жодзіна І.Дамаронак, які пазначаны ў позве, спазьніўся на паўга-дзіны, а потым адмовіўся праводзіць разьбіральніцтва па скарзе, накіраванай у Генеральную пракуратуру. Давялося чакаць памочніка пракурора вобласьці сп.Ліска, які таксама “спазьняўся”. А.Лісок, той на каго таксама была зробленая заяўнікамі скарга ў Генеральную пракуратуру, быў упаўнаважаны правесьці праверку па гэтай скарзе. Спазьніўшыся амаль на 2 гадзіны, А.Лісок паспрабаваў не дапусьціць да размовы Аляксея Лапіцкага і Алеся Мікалайчанку. Ён паразмаўляў толькі з маці Аляксея. Размова доўжылася больш за гадзіну. З пратаколам размовы А.Лісок ня даў азнаёміцца нават Аляксею Падалякіну і параіў усім дачакацца вынясеньня рашэньня.
14 красавіка больш за 10 супрацоўнікаў КДБ уварваліся позна ўвечары ў будынак, дзе праходзіла міжнародная канферэнцыя, арганізаваная “Задзіночаньнем беларускіх студэнтаў”. Прадстаўнікі сьпецслужбаў пачалі правяраць дакументы ўдзельнікаў канферэнцыі. Як высьветлілася пазьней, шукалі яны пэўнага чалавека — сябра Моладзевага інфармацыйнага цэнтру Ільлю Глыбоўскага, на кватэры якога жыў дэпартаваны з Беларусі чэскі журналіст, прадстаўнік гуманітарнай арганізацыі «Чалавек у нядолі» Міхал Плавец. Некалькі гадзінаў правялі супрацоўнікі КДБ у фае Дому ветэранаў, пільнуючы спадара Глыбоўскага. Яны таксама спрабавалі абшукаць усе пакоі будынку, але адміністрацыя не дазволіла ім гэтага зрабіць. Людзі ў цывільным таксама затрымалі некалькіх чалавек, падобных да Глыбоўскага, але, убачыўшы, што гэта ня ён, адпусьцілі. Ільлю Глыбоўскага ім затрымаць так і не ўдалося. Прадстаўнікі ЗБС лічаць, што Ільлю Глыбоўскаму пагражае арышт.
18 красавіка Кансультатыўна-назіральная група АБСЕ даслала заяву, у якой адхіліла абвінавачаньні, зробленыя 12 красавіка старшынёй КДБ Беларусі Леанідам Ерыным у тым, што міжнародная дапамога ў навучаньні назіральнікаў за выбарамі павінна разглядацца як вярбоўка шпіёнаў. Падтрымка ў правядзеньні курсаў па выбарчым заканадаўстве і пастановах па яго прымяненьні ёсьць стандартная практыка ў дзейнасьці АБСЕ, якая праводзілася без ніякіх прэтэнзіяў з боку ўладаў падчас выбараў 1999 і 2000 гадоў у Беларусі... Прапагандысцкая кампанія супраць міжнародных інстытутаў у Беларусі наносіць шкоду прэстыжу краіны за мяжой.
З 15 траўня пачаўся ціск на рэдакцыю незалежнай газеты “Пагоня” з боку КДБ. Увагу супрацоўнікаў аддзелу барацьбы з тэрарызмам Гарадзенскага ўпраўленьня Камітэту дзяржбясьпекі прыцягнула публікацыя Паўла Мажэйкі “Інтэграсты ў Горадню не прыедуць” (“Пагоня” №19, 10 траўня 2001 г.), дзе ў якасьці ілюстрацыі быў прыведзены фрагмент заявы невядомай дагэтуль Рады камандзіраў Беларускай народнай самааховы (РК БНС). 15 траўня журналіста выклікалі ў аддзел барацьбы з тэрарызмам мясцовага КДБ, дзе цікавіліся ягонымі крыніцамі інфармацыі і спрабавалі абвінаваціць у тэрарызме. У той жа дзень пазьней УКДБ мусілі паасобку наведаць рэдактар газеты Мікола Маркевіч і макетоўшчык Аляксей Салей. 17 траўня паўторна выклікаўся ў аддзел барацьбы з тэрарызмам П.Мажэйка. 18 траўня ўжо ў сьледчы аддзел УКДБ – быў выкліканы А.Салей. Старэйшага сьледчага Барыса Рагімава (вядомага тым, што ў 1998 годзе ён займаўся справай карэспандэнта расійскай тэлекампаніі ОРТ Паўла Шарамета) цікавіла ня столькі інфармацыя пра заяву РК БНС, колькі агульная дзейнасьць рэдакцыі: працэс стварэньня газеты, крыніцы фінансаваньня, тэхнічнае абсталяваньне. 21 траўня журналіст П.Мажэйка і рэдактар М.Маркевіч былі ізноў – трэці раз цягам апошняга тыдня – выкліканыя да сьледчага Гарадзенскага УКДБ Б.Рагімава, дзе кожнаму з журналістаў было інкрымінаванае неданясеньне органам дзяржбясьпекі інфармацыі пра факс ад міфічнай Рады камандзіраў. У гэты ж дзень М.Маркевіч зрабіў пісьмовую заяву, адмовіўшыся надалей хадзіць на размовы ў КДБ. 24 траўня ў КДБ былі запрошаныя карэктар газеты Сьвятлана Гібульская, наборшчыца Аксана Бурдзюк і бухгалтар Ніна Акудовіч. Калі ўлічыць, што штат сталых супрацоўнікаў газеты складае ўсяго 7 чалавек, то такая пільная ўвага з боку КДБ няе можа не адбіцца на дзейнасьці рэдакцыі. Па словах М.Маркевіча, фактычна распачатае запалохваньне супрацоўнікаў газеты мае на мэце дэстабілізаваць працу выданьня і можа прывесьці да закрыцьця няўгоднай уладам газеты.
22 траўня ў судзе Першамайскага раёну г.Мінску пачалося судовае паседжаньне па зыску студэнта Пінскага філіялу Інстытуту кіраваньня і прадпрымальніцтва Вадзіма Макеева (4 курс, юрыдычны факультэт). У ПЦ “Вясна” Вадзім Макееў распавёў пра сябе наступнае: “26 верасьня 2000 году я прыйшоў у інстытут у беларускай кашулі-вышыванцы. У той жа дзень дырэктар Пінскага аддзяленьня Валеры Савінаў выклікаў мяне да сябе ў кабінет і прымусіў зьняць гэтую кашулю. 30 верасьня Савінаў вынес мне строгую вымову. 13 кастрычніка ў інстытуце быў вывешаны загад аб маім адлічэньні з фармулёўкай “парушэньне ўнутранай дысцыпліны”. Намесьнік дырэктара Васіль Янчук патлумачыў, што “студэнт Макееў заклікаў студэнтаў выступаць у якасьці назіральнікаў на выбарах у Палату прадстаўнікоў”. Пасьля ўмяшальніцтва прэсы і грамадзкіх арганізацыяў Савінаў адмяніў гэты загад. 7 сакавіка 2001 году ў 19.00 я і некалькі маіх сяброў былі затрыманыя міліцыяй за распаўсюджаньне налепак. 6 красавіка я і некалькі маладых хлопцаў былі выкліканыя ў Пінскае аддзяленьне Камітэту дзяржаўнай бясьпекі. Сьледчы неаднаразова пытаўся, да якой арганізацыі я належу, а таксама, што я буду рабіць, калі мяне выганяць з інстытуту? Праз некалькі дзён (9 красавіка) быў падпісаны загад пра маё адлічэньне з фармулёўкай “за пропускі заняткаў па няўважлівай прычыне”. Фармулёўка загаду не адпавядае рэчаіснасьці, бо ў гэты перыяд я знаходзіўся на занятках”. 22 траўня на судзе з майго боку выступілі трое сьведкаў — 2 студэнты і выкладчык. На судзе студэнты-сьведкі заявілі пра магчымасьці фальсіфікацыі з боку адміністрацыі. Была заяўленая эксьпертыза тых подпісаў у журналах, якія зьяўляюцца сумнеўнымі, г.зн. могуць быць падробленымі. Суд перанесены на 10 чэрвеня ў сувязі з тым, што судзьдзя запатрабаваў ад Пінскай філіі інстытуту прадаставіць дадатковыя матэрыялы, а абарона зая-віла хадайніцтва аб выкліку сьведкаў”. На цяперашні момант Вадзім Макееў адлічаны з інстытуту і ня можа наведваць заняткі.
7 жніўня ўвечары ў Бабруйску супрацоўнік КДБ наведаў журналістку газеты “Рабочы Бабруйска” Юлію Андрэеву. Супрацоўнік КДБ прыйшоў да журналісткі ў кватэру. Яго цікавіла, хто зьяўляецца кіраўніком Маладога Фронту ў Бабруйску, хто з сяброў МФ мог езьдзіць у Мінск падчас выбуху ў двары расійскай амбасады? Супрацоўнік КДБ таксама пытаўся, хто, на думку Ю.Андрэевай, мог кінуць выбуховае прыстасаваньне. На ўсе пытаньні журналістка адказала, што нічога ня ведае і нават не зьяўляецца сябрам МФ. На разьвітаньне супрацоўнік КДБ пакінуў свае каардынаты і прасіў паведаміць інфармацыю, якую “раптам” можа даведацца журналістка.
9 верасьня каардынатар ГІ “Незалежнае назіраньне” па г. Горадня Сяргей Мальчык і супрацоўніца штабу ГІ Сьвятлана Нех, а таксама некалькі назіральнікаў ад грамадзкіх арганізацыяў былі выкліканыя ў мясцовы КДБ. Яны знаходзіліся на допыце да сканчэньня галасаваньня. Праваахоўныя органы г. Горадня пагражаюць узбудзіць крымінальныя справы ў дачыненьні да каардынатараў незалежнага назіраньня па Гарадзенскай вобласьці С. Мальчыка і Ул. Хільмановіча.
15 жніўня ў Барысаве супрацоўнікі міліцыі затрымалі 8 удзельнікаў пікету, які адбыўся ў межах акцыі “Хочам ведаць праўду!” Удзельнікі акцыі выйшлі на вуліцы Барысаву з партрэтамі зьніклых бяз вестак — Віктара Ганчара, Анатоля Красоўскага, Юрыя Захаранкі, Дзьмітрыя Завадзкага. На трох чалавек складзеныя пратаколы па арт. 167. 1 (удзел у несанкцыянаваным пікеце). Астатніх прымусілі пісаць тлумачальныя. А кіраўнік Барысаўскага аддзяленьня ПЦ “Вясна” Зьміцер Бародка атрымаў позву ў КДБ.
На працягу жніўня па падозраньні ў арганізацыі выбуху каля расійскай амбасады супрацоўнікамі КДБ былі дапытаныя каля 100 юнакоў і дзяўчат з розных гарадоў Беларусі, якія належаць да Маладога Фронту, а таксама руху супраціву “Зубр” і іншых моладзевых арганізацыяў. Некалькі разоў вымушаны быў даваць адказы і лідэр Маладога Фронту Павел Севярынец.
18 верасьня ў “Задзіночаньне беларускіх студэнтаў” патэлефанаваў супрацоўнік Савецкага РУУС Андрыеўскі. Ён шукаў Хрысьціну Сідун (старшыню ЗБС) і паведаміў, што ў РУУС Савецкага раёну г.Мінску прыйшоў запыт з КДБ. Згодна з гэтым запытам Хрысьціну Сідун выклікаюць у Савецкі РУУС, каб пагутарыць з ёй у прысутнасьці супрацоўнікаў КДБ.
20 сьнежня ў Гомелі ў выніку шантажу з боку супрацоўнікаў Камітэту дзяржаўнай бясьпекі быў даведзены да самагубства актывіст руху “Зубр” Андрэй Зайцаў. За некалькі дзён да трагедыі ён аднёс заяву аб абароне сваіх канстытуцыйных правоў у гомельскае аддзяленьне БХК. У заяве Андрэй напісаў: “на мяне быў зроблены маральны ціск з элементамі шантажу з боку старэйшага лейтэнанта УКДБ па Гомельскай вобласьці Еўсьцігнеева Алеся Віктаравіча з мэтай прыцягненьня мяне да супрацоўніцтва з КДБ у якасьці сакрэтнага супрацоўніка для атрыманьня інфармацыі пра грамадзка-палітычныя арганізацыі Рэспублікі Беларусь”... А.Еўсьцігнееў, які прадстаўляўся афіцэрам КДБ, неаднаразова тэлефанаваў Андрэю дахаты, высочваў яго, навязваў сустрэчы. Шляхам пагрозаў і шантажу А.Еўсьцігнееў схіляў маладога чалавека да здрадніцтва сваім сябрам. Андрэй запісаў адну з тэлефонных гутарак з кадэбэшнікам на аўдыёкасету. 15 сьнежня з-за гэтай касеты на Андрэя каля пад’езду ягонага дому напалі невядомыя, зьбілі яго і забралі касету, што ляжала ў сумцы. Але гэта была звычайная касета, а не з тым запісам. Андрэю пагражалі турмой і фізічнай расправай, але ён не пайшоў на зьдзелку з сумленьнем. Як вынік – псіхіка 24-гадовага хлопца ня вытрымала пагрозаў і шантажу, і 20 сьнежня ён павесіўся...
27 сьнежня сябры і паплечнікі Андрэя Зайцава па руху супраціву “Зубр” заявілі, што маюць намер правесьці незалежнае расьсьледваньне абставінаў ягонай сьмерці. Адным з першых крокаў на шляху да гэтага стала акцыя пратэсту супраць запалохваньня, вярбоўкі і шантажу беларускай моладзі Камітэтам дзяржбясьпекі, якая прайшла на прасьпекце Скарыны ў Мінску насупраць будынку беларускага КДБ. Дваццаць актывістаў руху супраціву “Зубр” сталі ланцугом перад будынкам з партрэтамі Андрэя Зайцава. Міліцыя адносна ўдзельнікаў ніякіх дзеяньняў не прадпрымала. Супрацоўнікі КДБ на пікет ніяк не адрэагавалі, да хлопцаў з партрэтамі ніхто ня выйшаў. За паўгадзіны да акцыі “зубры” правялі прэс-канферэнцыю, дзе распавялі падрабязнасьці таго, што адбылося з Андрэем Зайцавым. У прэс-канферэнцыі прымалі ўдзел актывісты руху, якіх у свой час таксама спрабавалі завербаваць супрацоўнікі КДБ. Міліцыянты спрабавалі сарваць прэс-канферэнцыю: на месцы збору журналістаў стаялі два “варанкі” і аўтобус з танаваным шклом. Каля дзьвярэй кватэры, дзе праходзіла прэс-канферэнцыя, дзяжурылі амапаўцы...
Публікуецца на сайце з ласкавай
згоды Праваабарончага Цэнтру Вясна
|
Польскі аўкцыён
