|
 Ад перакладчыка
Кніга Паўла Ясеніцы (сапр. Лех Бейнар) прыцягнула маю ўвагу даўно. З часам я ўсё больш хацеў, каб з ёю пазнаёміліся шырэйшыя колы беларусаў. Прычыны гэтага жадання я хачу трохі растлумачыць.
Па-першае, гэтая кніга паўстала з дыскусіі, якая разгарэлася была на старонках польскае прэсы ў 1961 годзе па ініцыятыве Паўла Ясеніцы. У спрэчках узялі ўдзел больш за пятнаццаць аўтараў: гісторыкаў і публіцыстаў. "Польская анархія" нарадзілася з публічнага дыялога зацікаўленых людзей. Адсюль ейны пафас і публіцыстычнасць. Адсюль надзённасць узнятых праблем, хаця гаворка тычыцца часоў вельмі даўніх. Нажаль, у Беларусі культура дыскусіі сёння амаль адсутнічае, няма нават шырэйшага ўсведамлення неабходнасці публічна абмяркоўваць важныя для грамадства праблемы. Мо' праца польскага вучонага дапаможа зразумець, што мы губляем, пазбягаючы публічных спрэчак.
Па-другое, перачытваючы "Польскую анархію" я кожны раз здзіўляўся актуальнасці закранутых у ёй праблем для нас, беларусаў. Ішлі гады, мяняліся ўлады - актуальнасці толькі болела. Мо' таму, што наша грамадства апынулася ў той жа сітуацыі, што ў Рэчы Паспалітае па смерці апошняга Ягелона:
найважнейшыя справы трэ' вырашаць тэрмінова і ня маючы ў іх ніякага досведу. А мо' аўтар ухапіў тыя істотныя рысы гістарычнага шляху нашых народаў, якія захоўваюцца стагоддзямі.
Па-трэцяе, кніга даволі ўзважана трактуе пытанні шматнацыянальнага характару Рэчы Паспалітае. Аўтар з павагаю паставіўся да беларусаў, украінцаў і літоўцаў, вельмі крытычна - да тых палякаў, якія паддаліся імперскім ілюзіям.
Я думаю, нам у Беларусі не хапае кніг, дзе на першым месцы не гістарычныя міфы, а пошук ісціны, аналітычнае пераасэнсаванне мінулага для патрэб далейшага развіцця нацыі.
Пераклад зроблены па выданню
Paweł Jasienica. Polska anarchia. Wydawnictwo Literackie Kraków 1988 Пры перакладзе зроблены шэраг неістотных скарачэнняў.
Д. Жукоўскі
Гродна 2001 г.
|
Польскі аўкцыён
