БЕЛАРУСКАЯ ІНТЭРНЭТ— БІБЛІЯТЭКА

Пошук...КАМУНІКАТ... | Часопісы... | Партнэры... | Кнігі...Аўтары..

 
Падпішыся на абнаўленьні КАМУНІКАТУ

Польскі аўкцыён  
[Allegro.pl]
Заходзь!!!
 

    КНІГІ
    Дасьледваньні
    Гісторыя
    Грамадзтва
    Літаратура
    Мова
    Палітыка
    Пераклады
    Правы чалавека
    Рэлігія
    Слоўнікі
    Турыстыка

 ЧАСОПІСЫ
  •  Абажур
  •  Akcent

     
Białoruski

  • 
Annus
      Albaruthenicus
  •  АRCHE
  • 
Асамблея
  •  Białoruskie
     Zeszyty
     Historyczne

  • 
БГА
  •  Беларус
  •  Беларускія
     Ведамасьці

  •  Белорусский
     Сборник

  •  Бельскі
     Гостінэць

  •  Гістарычны
     Альманах

  •  Год Беларускі
  •  Дзеяслоў
  •  Druvis
  •  Запісы БІНіМ
  •  Зямля N
  •  Inform-Банк
  •  Калосьсе
  •  КАМУНІКАТ
  •  КРАЙ-KRAJ
  •  Ніва
  •  Палітычная

       
сфера

  •  Паміж
  •  pARTisan
  •  Правінцыя
  •  Праўнік
  •  Рэзыстанс
  •  Спадчына
  •  Тэрмапілы
  •  Terra Alba
  •  Terra Historica
  •  Філяматы
  •  Фрагмэнты
  •  Шуфляда
  •  Czasopis

 

Нашыя сябры

Тыднёвік Беларусаў у Польшчы НІВА SETPro://DTP=Designing+Typesetting+Programming/ Беларуска-Амэрыканскае Задзіночаньне Belarusan Newspaper in Free World БАПЦ Васіль Быкаў ARCHE ФРАГМЭНТЫ Беларуская Палічка ЗБС БАЦЬКАЎШЧЫНА Партыя БНФ Вока www.bialorus.pl БАЖ ПАГОНЯ Вiльня Асамблея NGO Супольнасьць Дранiкi Хартыя ВЯСНА Курс беларускае мовы Правапіс Беларуская мова ў Інтэрнэт ArfaBel Беларусы ў Ізраілі Беларусы ў Аўстраліі Ліра ZBM

 

 

ВАСІЛЬ СЁМУХА - ПЕРАКЛАДЫ З ПОЛЬСКАЙ МОВЫ І НЯ ТОЛЬКІ

Васіль СЁМУХАДзякуючы ветліваму падыходу да праекту з боку аднаго з выдатнейшых беларускіх перакладчыкаў - Васіля СЁМУХІ, маем магчымасьць публікаваць ягоныя пераклады на старонках КАМУНІКАТУ.

За што сардэчна Спадару Васілю дзякуем

Эрнэст Брыль, Вершы Пераклаў з польскай мовы Васіль Сёмуха
Брыль (Bryll) Эрнэст (1935 -) – польскі паэт, празаік, драматург, перакладчык; прадстаўнік пакалення 1956 г., г.зв. пакалення часопіса “Вспулчэсносці”, сябрам рэдкалегіі якога быў і праблемы якога выяўляў у сваёй паэзіі. Актыўна змагаўся з традыцыямі сарматызму і засцянковасці, але высока цаніў патрыятызм. Прыхільнік рамантызму, не цураўся пры гэтым сарказму і іроніі. Пераклады з чэшскай і ірландскай літаратур. (Інфармацыя з сайту: wiem.onet.pl).

Авантурнік Сімпліцысімус, Ганс Якаб Крыстофэль фон Грымэльсгаўзэн
[…] Найважнейшай заваёвай нямецкай культуры ХVII стагоддзя стала стварэнне нацыянальнай раманнай формы, і гонар гэты выпаў на долю Ганса Якаба Крыстофа (Крыстофэля) фон Грымэльсгаўзэна (каля 1622 – 1676), творчасць якога стала вынікам горкага вопыту Трыццацігадовай вайны… Як лірыка Грыфіуса назаўжды стала адной з вяршынь паэзіі барока, так раман Грымэльсгаўзэна – несумненная вяршыня прозы барока, яго найбольш яскравы ўзор. І, бадай што, ні адзін з твораў той эпохі не стаў такім бязлітасна праўдзівым дакументам свайго часу, як “Сімпліцысімус”[…] 

Андрэа Сафі Януш, Лёк 
На жаль, я нічога не ведаю пра аўтарку гэтай не зусім звычайнай прыгоды, якая кранула мяне дабрынёй чалавечых пачуццяў. Таму і пераклаў і са згоды аўтаркі прапаную чытачам КАМУНІКАТУ.
Васіль Сёмуха

Франц Вэрфэль (1890 – 1945) нарадзіўся ў Празе ў сям’і камерсанта. Вучыўся ў Ляйпцыгу, Мюнхене, Гамбургу. Разам з В. Газэнклеверам і К. Пінтусам выдаваў альманах “Der jüngste Tag“ (“Найноўшы дзень”, 1913 -- 1921), які адыграў вялікую ролю ў развіцці літаратуры 1910-х гг. У 1915 – 1917 гг. служыў у аўстрыйскай арміі. Прымаў актыўны ўдзел у рэвалюцыйных падзеях 1918 года. У 20-я гады шмат падарожнічаў. У 20-30-я гады Франц Вэрфель належыць да найбольш папулярных нямецкамоўных аўтараў. 
У 1926 г. адзначаны прэміяй імя Грыльпарцэра, у 1927 г. дзяржаўнай прэміяй Чэхаславакіі і прэміяй імя Шылера, у 1937 г. узнагароджаны аўстрыйскім ордэнам за заслугі ў мастацтве і навуцы, прычым гэтымі поспехамі і папулярнасцю ён больш абавязаны сваім эпічным творам, чым лірыцы альбо драматургіі. У першых экспрэсіяністычных зборніках паэзіі перад чытачамі паўстае лірычны герой, які імкнецца пераадолець індывідуалізм і разбурыць перагародкі паміж людзьмі. З часам яго паэзія робіцца больш псіхалагічнай і напеўнай. 
У 1938 г. Франц Вэрфэль вымушаны быў пакінуць Аўстрыю, да 1940 г. жыў у Францыі, адкуль з вялікімі прыгодамі, ратуючыся ад фашыстаў перабраўся ў ЗША, дзе у 1945 годзе памёр у Бэвэрлі Хілзе.

Тэадар Крамэр (Theodor Kramer) нарадзіўся 1 студзеня 1897 года ў ніжнеаўстрыйскім гарадку Нідэрголабруне ў сям’і лекара. У 1915 г. адпраўлены на ўсходні фронт, быў цяжка паранены. У 1921 г. пакінуў юрыдычны факультэт Венскага універсітэта, працаваў у кнігагандлі, маляром, бадзяжнічаў. З выхадам у свет першага зборніка лірыкі “Тайнапіс уркаў” (“Die Gaunerzinke”, 1929) да яго прыходзіць слава. У 20-30-я гады быў вельмі папулярным лірыкам. Яго творы высока цанілі Штэфан Цвайг і Карл Цукмаер. Як паэт, тэмай апісання якога былі “радзіма і прырода”, пэўны час заставаўся па-за падазрэннямі нацыянал-сацыялістаў, а таму яшчэ ў трыццатыя гады мог “незасвечана” друкавацца...

Вальтэр фон дэр Фогельвайдэ (Walter von der Vogelweide; каля 1170 – каля 1230), сярэдневяковы нямецка-аўстрыйскі паэт-мінэзінгер, родам з Вены; самы знакаміты прадстаўнік сярэдневерхненямецкай літаратуры; незаможны вандроўны рыцар. Выйшаўшы далёка за межы прыдворнай паэзіі, ствараў пейзажную і любоўную лірыку, глыбіня пранікнення ў якую ды яркая вобразнасць і мова якое пасля яшчэ доўгі час была недасягальная для іншых паэтаў Германіі і Аўстрыі. Вядомы таксама сваімі востра-сатырычнымі творамі-шпрухамі супроць феадальных міжусобіц і папскіх прэтэнзій на ўладу, журботнымі жальбамі з прычыны распаду рыцарскага грамадства.

Фрыдрых Дзюрэнмат (Friedrich Dürrenmatt, 1921 – 1997), швейцарскі драматург, белетрыст і эсэіст, нарадзіўся ў Кональфінгене, кантон Берн, у сям’і пратэстанцкага святара. Вывучаў у Берне і Цюрыху тэалогію, філасофію, прыродазнаўчыя навукі, мастацтва і літаратуру. З 1952 г. – вольны літаратар. У 1959 г. атрымаў шылераўскую прэмію горада Мангайма, за якою паследавалі іншыя ганаровыя прызнанні на радзіме і за мяжой. З 1969 г. з невялікімі перапынкамі працаваў загадчыкам літаратурнай часткі, рэжысёрам і членам дырэктарата тэатра ў Базелі, пры гэтым займаўся журналістыкай.
Хоць Дзюрэнмат напісаў некалькі твораў мастацкай прозы і некаторыя з іх (“Суддзя і ягоны кат” – 1952, “Падазрэнне” – 1952, Аварыя – 1956) прынеслі яму еўрапейскую вядомасць, ягоная слава грунтуецца ў першую чаргу на дасягненнях у драматургіі.

Танкрэд Дорст, Гер Паўль, П'еса Такога пачатку яшчэ не было нiколi! -- Цi ўсё-такi быў? -- Цi канчаткова канец з пачаткамi? Нiхто, прынамсi, яшчэ, здаецца, нiчога не змог пачаць з тымi пачаткамi, i ў канцы, вiдаць, трэба было з самага пачатку грунтоўна разумець Гадзiну Нуль як канчатковы пункт катастрафальнага часу. Так пад усiмi новымi пачынаннямi быў бы адразу пастаўлены канчатковы штрых. -- Але спачатку ўся рэч пачынаецца зусiм бяскрыўдна:
Гер Паўль увасабляе няспыннасць, стойкасць i паслядоўнасць. Гер Паўль дзесяткi гадоў жыве ў памяшканнi запусцелай фабрыкi, нiколi не выходзiць на вулiцу i адмаўляецца ад усякай працы. Гер Паўль ведае жыццё, не бачыўшы свету. Гер Паўль нiчога ў жыццi не дасягае, гер Паўль не пакутуе, гер Паўль здаецца даволi задаволеным.

Герман Гесэ (1877 – 1962) Швейцарскі пісьменнік. Пісаў на нямецкай мове. Праблема сцвярджэння творчай асобы ў дэгуманізаваным свеце ў раманах «Дэміян» (1919), «Стэпавы воўк» (1927). Раман-утопія «Гульня шкляных перлаў» (1943; у бел. перакладзе В. Сёмухі – 1992) – інтэлектуальна-іранічнае выкрыццё бясплённасці сыходу мастака ад жыцця ў свет эстэтызаваных каштоўнасцяў. Нобелеўская прэмія (1946).

Шаноўныя чытачы, прапаную вашай увазе Найвышэйшую Песьню Саламонаву, адну з кніг Бібліі. Гэта кніга пра Любоў і Каханне. Калі ты габрэй, -- чытай, бо гэта пра любоў Бога да богавыбранага габрэйскага народу і пра любоў народу да свайго Бога; калі ты хрысціянін, -- чытай, бо гэта кніга пра духоўны шлюб Хрыста зь нябеснай нявестай – Царквою, Свьвятога Духа зь Дзевай Марыяй, чалавечай душы з Богам-Любоўю; калі ты атэіст, альбо, крый Божа, «праваслаўны атэіст» – чытай, бо гэта зборнік старжытнагабрэйскай любоўнай лірыкі пра зямное каханне мужчыны і жанчыны. І кожны хай знойдзе сваё! І кожнаму хай будзе добра на сэрцы. 
NB: Усе загалоўкі, падзагалоўкі, нумарацыя вэрсэтаў і разьдзелаў, разьбіўка радкоў – не біблійнага паходжаньня.

Перакладчык

Лірыка 1836 -- 1837 Карл Маркс (1818 – 1883)
ПОЛЬСКІЯ КВЕТКІ Юльян Тувім (1894 -- 1953) 
Эрнст Тэадор (Вільгельм) Амадэй Гофман (E.T.A. Hoffmann, 1776 -- 1822) нарадзіўся ў Кёнігсбергу ў сям’і адваката. Паводле традыцыі сям’я рыхтавала сына да юрыдычнай кар’еры, даючы адначасова шматбаковую гуманітарную, мастацкую, музычную, культурную адукацыю: 1792 -- 1793 гг. -- вывучэнне права, 1796 -- 1813 -- прафесійная юрыдычная дзейнасць у розных гарадах Прусіі, на розных пасадах, з поспехамі і няўдачамі. > падрабязна <
       Рыцар Глюк       Дон-Жуан       Курдупель Цахес, якога звалi Цынобер
Фрыдрых Шылер      Мастакі         Песня пра звон          Ёган Вольфганг Гётэ  Рымскія элегіі  
Ян Давід Голанд (1746 – 1827) Нямецка-польска-беларускі кампазітар. Актыўна працаваў у Гамбургу, Нясвіжы і Вільні. Аўтар першай беларускай оперы „Агатка, альбо Прыезд пана“ (1784 – прэм’ера ў Нясвіжы), шматлікіх песняў, сімфанічных твораў, оперы „Чужое багацце нікому ня служыць“, кантатаў. Бібліяграфічныя звесткі пра Яна Давіда Голанда змешчаны ў артыкулах: Nowak-Romanowicz A. Holland // Encyklopedia muzyczna. Kraków, 1994. T. 4; Subel J. J.D. Holland kompozytor nieznany. //Poradnik muzyczny. 1988. N 11 – 12; Дадзіёмава В.У. Ян Давід Голанд. Кароткі нарыс жыцця і творчасці. Мінск, 1977. – Т.К. “Беларуская Капэла” (Т.А. НАВТ РБ). На музыку Яна Давіда Голанда

Балады

Паэзія нямецкіх рамантыкаў

 Латышская паэзія

Геарг Гайм (Georg Heym, 1887 – 1912), з заможнай чыноўніцка-сьвятарскай сям’і, нарадзіўся Гіршбэргу (Сілезія). Вывучаў права ў Вюрцбургу, Берліне і Ене, закончыў навучаньне ў 1911 г. У 1911 г. трагічна загінуў падчас катаньня на каньках, праваліўшыся пад лёд. Яркі прадстаўнік нямецкага экспрэсіянізму ў літаратуры. Выдаў два зборнікі паэзіі: “Вечны дзень (1911), “Umbra vitae” (1912), зборнік навэлаў “Злодзей” (1912), напісаў дзьве трагедыі (“Афінская выправа” (1907) і “Аталанта” (1911). За чатыры тыдні да сьмерці пачаў чарговы сшытак дзёньніка, назваўшы яго – “Дзёньнік Геарга Гайма. Які ня ведае дарогі”
Фрыдрых Ніцшэ. Так сказаў Заратустра. Кніга ўсім і нікому 
Аляксандрс Чакс латышскі паэт і празаік. Друкаваўся з 1925 г. Прызнаны латышскі урбаніст, пясьняр рабочых прадмесьцяў, майстар вольнага верша. Найбольш плённы перыяд творчасьці – 30-я гады ХХ стагодзьдзя.
Vizma BelszavicaВізма Бэлшавіца  (Элсберга, 1931г.), сучасная латышская паэтэса, празаік, перакладчыца. Друкуецца з 1947 г. “У паэзіі Бэлшавіцы жыцьцё не ідылічнае. Я не магу адразу назваць другога латышскага паэта, у паэзіі якога так адухоўлена, але ў той жа час і балюча, нават няўмольна раскрываюцца “эоны” чалавечага жыцьця: ад дзіцячых пацешак да старэчага водуму з усімі яго ператварэньнямі і стратамі, з экзістэнцыяльным драматызмам, з парываньнямі ў будучыню і зваротамі ў мінулае… Прысутнасьць народа ў яе паэзіі праяўляецца знутры, з глыбіні, праз словы, сказы, інтанацыю, мелодыку, без чаго немагчыма абысціся і дня…Візма Бэлшавіца асвятліла тыя пераломныя моманты ў гісторыі Латвіі промнем пазнейшых ведаў, каб выявіць праблему адказнасці: адказнасці духоўнага дзеяча (як і кожнага чалавека) перад сваім народам і перад сваім сумленнем. І ў сучаснай гісторыі дастаткова многа фактаў, якія сведчаць пра тое, што гэта не абстрактная праблема.” (З прадмовы Інты Чаклы да беларускага зборніка).
“Паэзію Візмы Бэлшавіцы перакладала душа мая, можа, якраз таму – гэта самае любімае з усяго перакладзенага мною на родную мову душы і сэрца…” (Васіль Сёмуха)

Густаў Майрынк (Gustav Meyrink, 19.1.1868 -- 4.12.1932) -- аўстрыйскі пісьменнік з выразнай схільнасцю да містычнага і гратэскава-сатырычнага светапогляду. 
З 1903 года Майрынк працаваў рэдактарам венскага часопіса “Мілы Аўгусцін” і пісаў для часопіса “Сімпліцысімус” кароткія навелы, якія пазней (1909 г.) былі выдадзены двухтомнікам з назвай “Чароўны рог нямецкага абываталя” (у Аўстрыі зборнік быў забаронены).
Яго літаратурная творчасць пачалася з гратэскавых сатыраў на нямецкае бюргерства: “Гарачы салдат”, 1903; Ёрн Уль і Хілілігенляй”, 1903, (пародыі); “Архідэі”, 1904, (дзіўныя гісторыі); “Кабінет васковых фігур”, 1907, (апавяданні). 
Раманы “Голэм” (1915), “Зялёны твар” (1917), “Ноч Вальпургіі” (1917), “Белы дамініканец” (1921) належаць да класікі фантастычнай літаратуры; у іх і праяўляюцца ўплывы на Майрынка таямнічых светаў, містычнай мудрасці, каббалістычнага і буддысцкага вучэнняў. І не толькі ў чыста мастацкім аспекце -- у 1927 годзе Майрынк перайшоў з пратэстантызму ў буддызм.
Васіль Сёмуха пераклаў таксама твор Чалавек на бутлі

Патрык Зюскінд нарадзіўся 26 сакавіка 1949 г. ў сям’і прафесійнага публіцыста ў невялікім заходнегерманскім гарадку Амбаху каля возера Штарнбэрг. Тут ён закончыў пачатковую школу і гімназію, атрымаў музычную адукацыю, пачаў спрабаваць сябе ў літаратуры. Пазней, у 1968 -- 1974 гг., П. Зюскінд вывучае ва універсітэтах Мюнхена і Экс-дэ-Праванса гісторыю сярэднявечча і новага часу. Жыве ў Мюнхене і Парыжы, друкуецца выключна ў Швейцарыі.
Пачынаў П. Зюскінд у жанры мініяцюры. Летам 1980 г. напісаў монап’есу Басэтля, (першая пастаноўка ў верасні 1981 г. у Мюнхене, выдадзена ў 1984 г.,). П’еса атрымала шырокі розгалас, была пастаўлена на многіх сцэнах розных краін. Пастаўлена была Басэтля і ў Мінску ў студыі Рыда Таліпава. Больш як дзесяць гадоў Зюскінд пісаў сцэнарыі для тэлебачання ФРГ. Разам з Гэльмутам Дытлем Зюскінд напісаў некалькі сцэнарыяў мастацкіх фільмаў. У 1985 г. выйшаў раман Парфума, які за кароткі час зрабіўся бестсэлерам заходняй літаратуры і быў перакладзены больш чым на два дзесяткі моваў. У 1986 г. выйшла ў друку эсэ “Амнэзія in litteris”, у 1987 г. -- навела “Галубка”, у 1991 г. -- кніга “Гісторыя пра пана Зомэра”. Васілём Сёмухам на беларускую мову перакладзены таксама тэкст Двубой.
Патрык Зюскінд жыве у Швабінгу і ў Парыжы. Ён член нямецкага ПЭН-клуба, у 1986 г. атрымаў у Парыжы прэмію імя Гутэнбэрга ў намінацыі лепшага замежнага рамана.

Геарг Тракль (Georg Trakl, 1887 – 1914), сын гандляра металам з Зальцбурга. Вывучаў фармацэўтыку ў Вене; як пазаштатны чыноўнік-медык паступіў у 1913 г. на працу ў гарнізонны шпіталь у Інсбруку, але неўзабаве пакінуў службу. Жыў у доме Людвіга ф. Фікера, у часопісе якога “Der Brenner” ён супрацоўнічаў. З пачаткам вайны ў складзе ранейшай вайсковай часткі зь перасоўным шпіталем апынуўся на фронце. Пасля бітвы пад Гродакам (Гарадок, Галіцыя) падупаў жудаснай дэпрэсіі ад убачанага і быў пад наглядам псіхіятраў у гарнізонным шпіталі ў Кракаве, дзе і памёр ад перадазіроўкі псіхатропных сродкаў.
Тракль – адзін з самых яркіх паэтаў, прадстаўнікоў аўстрыйскага экспрэсіянізму, як называюць неспакойнае, экстатычнае, творчае дзесяцігодзьдзе ў літаратуры паміж 1910 і 1920 гадамі зь яго эксперыментамі і парываньнямі, гукавай і колернай гарманічнасцю, меланхалічнасцю.
Das dichterische Werk

Штэфан Гайм нарадзiўся 10 красавiка 1913 года ў Хэмнiцы; у 1933 г. эмiграваў у Чэхаславакiю, пазьней вучыўся ў Чыкага. У 1943 г. быў мабiлiзаваны i як амерыканскi афiцэр браў удзел у высадцы ў Нармандыi. Першыя гады акупацыi Германii жыў у Мюнхене, пасьля за пракамунiстычныя пазiцыi быў пераведзены ў ЗША i звольнены зь армii, пасьля чаго вярнуў уладам афiцэрскае пасьведчаньне i ўзнагароды i ў 1952 г. перасялiўся ва Ўсходнi Берлiн. Лаўрэат нацыянальнай прэмii ГДР. 
Пасьля напiсаньня рамана "5 дзён у чэрвенi", у якiм пiсьменьнiк паспрабаваў сумленна расказаць пра падзеi 17 чэрвеня 1953 года, пачалiся ўскладненьнi ў яго адносiнах з уладамi, якiя прывялi да забароны друкавацца ў ГДР. Але пiсьменьнiк сваiх пазiцый ня здаў. Новыя ганеньнi прывялi да судовага перасьледаваньня. Пазьней пiсьменьнiк-дысiдэнт узяў актыўны ўдзел у "аксамiтнай рэвалюцыi", якая прывяла да ўзьяднаньня Германii.
Творы: "Hostages", 1942 ("Справа Глазенапа"); "The Crusaders", 1948 ("Крыжакi"), "Bitterer Lorbeer", Мюнхен 1966 ("Горкiя лаўры"); "The Lenz Papers", 1963 ("Паперы Ленца"); "Lenz oder die Freiheit", Мюнхен 1965 ("Ленц, альбо Свабода"); "Uncertain Friend", 1968 ("Ненадзейны сябар"); "Die Schmaehschrift oder Koenigin gegen Defoe", 1970 ("Памфлет, альбо Каралева супроць Дэфо"); "The King-David-Report", 1972 ("Кнiга Цара Давiда"); "5 Tage im Juni", 1974 ("5 дзён у чэрвенi"); "Die richtige Einstellung und andere Erzaehlungen", 1976 ("Правiльная пазiцыя i iншыя апавяданьнi"); "Collin", 1979 ("Колiн"),  Агасфэр (Вечны Жыд) 

Райнэр Марыя Рыльке (1875 – 1926), аўстрыйскі паэт і празаік, класік нямецкамоўнае паэзіі, адзін з пачынальнікаў авангардызму ў сусветнай літаратуры. У яго творчасці сінтэзаваліся этычна-філасофскія каштоўнасці многіх эпохаў і народаў.  


«Кніга гадзін»               «Санеты Арфею»            «Дуіненскія элегіі»            «Выбранае»

Гётэ, Радзівіл, Фаўст - Геніяльны паэт сам згадзіўся на супрацоўніцтва з кампазітарам як лібрэтыст. Пра сваю сустрэчу з ім у Веймары ў 1814 годзе ён напісаў у мемуарах так: “Візіт князя Радзівіла абудзіў тугу, якую цяжка суцішыць; яго геніяльная парывістая кампазіцыя да “Фаўста” зарадзіла ў нас цьмяную яшчэ надзею надзею на пастаноўку гэтага незвычайнага твора ў тэатры”. Надзея спраўдзілася. Пачынаючы з берлінскай прэм’еры 1835 года, опера шмат дзесяцігоддзяў з вялікім поспехам ішла ў тэатрах Нямеччыны, Польшчы, Чэхіі, Англіі... Музыка оперы -- кранальна-задушэўная, поўная драматычнай напругі, то гратэскавая, то працятая містычным жахам, але заўсёды чароўная ў сваёй шчырасці і непадробным спачуванні аўтара сваім героям. Яна кліча да суперажывання і звернутая да самых патаемных глыбіняў нашай душы, дзе заўсёды ёсць месца дабрыні і спагадзе.

Юзаф Ігнацы Крашэўскі - Сьвятлана Малюковіч у прадмове да беларускай публікацыі аповесьці Апошнiя хвiлiны князя ваяводы (Пане Каханку) (Крыніца, № 3, 1988) піша: “Сучасныя энцыклапедыі спасылаюцца на бібліяграфію твораў Крашэўскага, якую двойчы апублікаваў К. Эстрэйхар у 1879 г., да 50-гадовага юбілею творчай дзейнасьці Крашэўскага, і ў 1887 г. пасьля яго сьмерці. Першая бібліяграфія ўвабрала ў сябе 346 твораў, якія аўтар надрукаваў у 600-х тамах (115 522 друкаваныя старонкі). Другая бібліяграфія называе 312 твораў, якія выйшлі ў 613 тамах… Ня можа ня ўражваць тытанічная праца Крашэўскага на ніве прыгожага пісьменства. Ён стварыў 223 раманы і аповесьці (каля 400 тамоў), зь якіх больш за палову прысьвяціў сучаснай тэматыцы, астатнія – гістарычнай; 24 драматычныя творы (трагедыі, камедыі, сцэнічныя абразкі); 10 тамоў паэзіі; некалькі тамоў падарожных нататкаў, а таксама мемуарных твораў. Перакладаў зь пяці моваў (лацінскай, французскай, англійскай, нямецкай, італьянскай). Апрача таго, ён аўтар шматлікіх навуковых прац па гісторыі і крытыцы літаратуры, этнаграфіі, філасофіі; праявіў выдатныя здольнасьці як выдавец і рэдактар… займаўся жывапісам і музыкай… Не адно пакаленьне літаратуразнаўцаў і чытачоў задавалася пытаньнем, чаму зь цягам часу ня зьнікае “попыт” на Крашэўскага. Яго чытаюць школьнікі і інтэлектуалы… Яго перавыдаюць у Польшчы, перакладаюць на іншыя мовы. На беларускую мала, крыўдна мала… Два вершы пераклаў Янка Купала, аповесьць “Хата за вёскай” – П. Бітэль, і вось перад намі яшчэ адзін пераклад… дай бог, каб не апошні…”

Бэртальт Брэхт (Ойген Бэртальд Фрыдрых Брэхт, 1898 – 1956) – найбуйнейшы марксісцкі драматург ХХ стагоддзя, лірык, празаік, тэарэтык і рэжысёр. Узлёт Артура Уі, які можна было спыніць (1941 г.) -- трагіфарс, гангстэрская гісторыя класічным вершам, якая, перанесеная на амерыканскую глебу, вельмі дакладна ілюструе, як пры капіталізме робіцца палітыка, як Гітлер і ягоная кліка, альбо ж і яго пазьнейшыя сімпатызанты прыходзілі да ўлады. Спектакль паводле гэтага твору быў пастаўлены ў Мінску рэжысёрам тэатра «Вольная сцэна» В. Мазынскім. Прэм’ера спектакля была забаронена. Пазнейшыя паказы спектакля пацвердзілі здагадку – улады ўмеюць чытаць алегорыі, умеюць пазнаваць сваіх. Як кажуць дасведчаныя людзі, розныя такія алягорыкі якраз і сталіся галоўнай прычынай ганенняў на рэжысёра і развалу тэатра.
Натуральна, у прэсе твор на беларускай мове не публікаваўся, у Ітэрнэце -- упершыню на сайце КАМУНІКАТУ, цяпер вось, сёння. Wasil Siomucha 

Ёган Себасцьян Бах - Цярпеньні паводле Мацьвея. BWV 244. Poesia Dominum Henrici alias Picander dictus

Інгеборг Бахман (1926 – 1973) – аўстрыйская пісьменьніца, адна з самых загадкавых і чароўных жанчын стагодзьдзя. Вывучала філасофію Хайдэгера, захаплялася Вітгенштайнам. Разрыў яе рамана з швейцарскім пісьменьнікам Максам Фрышам справакаваў у яе моцны псіхалагічны зрыў. Трагічна загінула падчас пажару ў сваёй рымскай кватэры. Аўтар рамана “Маліна” (1971), зборніка павяданьняў “Сінхронна” (1972), але найбольшую вядомасьць набыла за паэтычныя зборнікі “Адтэрмінаваны час” (1953), “Заклік да Вялікай Мядзьведзіцы” (1956) і радыёп’есы “Цыкады” (1955) і асабліва “Добры Бог з Манхэтэна” (1958). Пасьля сьмерці выйшлі няскончаныя раманы “Кніга Франца” і “Рэквіем па Фані Гольдман”. Апавяданьне Крок да Гаморы са зборніка “Трыццацты год” (1961).

Моніка Марон нарадзiлася ў 1941 годзе ў Берлiне. Пасля школы працавала год парыкмахеркай. Вывучала тэатр i гiсторыю мастацтва, працавала рэпарцёрам у газеце "Wochenpost". З 1976 года -- вольная пiсьменнiца. Яе апублiкаваны ў 1981 годзе на захадзе раман "Баваўняны попел" меў вялiкi поспех. У 1982 годзе выйшаў томiк прозы "Непаразуменне" з чатырма апавяданнямi i п'есай, а ў 1986 годзе раман "Перабежчыца" . У 1988 годзе паявiлася "нямецка-нямецкая перапiска "Тым не меней сардэчныя вiншаваннi" (у суаўтарстве з Ёзэфам фон Вестфаленам), у 1993 годзе -- зборнiк артыкулаў i эсэ "Суразмерна сiле i майго разумення". Яна лаўрэат шматлiкiх прэмiй, сярод iх -- прэмii iмя Клейста (1992). Монiка Марон жыве ў Берлiне.
Творы Монiкi Марон выдавалiся ў С.Фiшэра i ў выдавецтве "Фiшэр Ташэнбух Фэрлаг".
Вуліца Ціхая шэсць

Ад перакладчыка. Недзе, здаецца, у 1958 годзе, калі я быў студэнтам і куды разумнейшы, чым сёньня, мне пашчасьціла зь летнімі заробкамі “па лініі маладзёжнага турызму”. Я суправаджаў групу варшаўскіх студэнтаў і асьпірантаў у паездцы па маршруце Брэст – Масква – Лазараўскае (Чорнае мора).Дзесяць дзён незабыўных уражаньняў, гутарак, сустрэч, дыскусій, каўказскай прыроды, мора. Да мозгу касьцей я быў – савецкі, а маладыя равесьнікі з Польшчы – палякі, а таму вельмі незразумелыя. 
Сярод студэнтаў была групка (чалавекі тры-чатыры), якая трымалася наадасобку, не спрачалася, а дыспутавалі яны толькі паміж сабою. “Гэта наша будучае кіно”, сказалі мне. Гэта – той, гэта - той, гэта – Кшыштаф Занусьсі. Цяпер сьмела магу паўтарыць – о, Гэта Кіно! А тады мы нават пагаварыць не пагаварылі як сьлед, толькі пазнаёміліся. І Кшыштаф папрасіў мяне згадзіцца прыняць у падарунак кнігу, якую ён дашле мне па прыезьдзе ў Варшаву. Мы абмяняліся некалькімі лістамі. Кніга прыйшла. 
Гэта была аповесьць Ежы Анджаеўскага, Цемра зямлю ахінае

Клаўс Ман (Klaus Mann; 1906 – 1949), нямецкi антыфашысцкi пiсьменнiк, старэйшы сын Томаса Мана. 1933 г. – эмiграцыя (Амстэрдам, Парыж, Цюрых, Прага), 1936 – пераезд у ЗША. Раман Мэфiста напiсаны ў 1936 г. Галоўны яго персанаж, актор Гёфген, стаўся сiмвалам канфармiзму часткi iнтэлiгенцыi ва ўмовах тыранiчнага, варварскага рэжыму. Упершыню быў надрукаваны ў Амстэрдаме ў эмiгранцкiм выдавецтве “Querido” (1936); у 1966 г. яго распаўсюджанне ў Федэратыўнай Pэспублiцы было y судовым парадку забаронена; у 1981 г. насуперак забароне з’явiлася новае выданне, i раман стаўся культавай кнiгай: як прыкладная i ў вышэйшай ступенi павучальная гiсторыя пра прыстасаванства i супрацiў, кар’ерызм i мастакоўскую мараль. Тыповасць сiтуацый i характараў тагачаснай Германii набывае сваю пазнавальнасць ва ўмовах сучаснага сужыцця iнтэлiгенцыi i ўладаў.

Музыка сям’і Агінскіх - песьні і рамансы трох беларускіх Палякаў ці польскіх Беларусаў-Ліцьвіноў славутых Агінскіх. Творы гэтыя былі перакладзеныя па замове Беларускай капелы „Адраджэньне” Віктара Скорабагатава, выконваліся часта і дагэтуль стаяць у рэпертуары спевакоў менскай опэры. Было таксама нотнае выданьне, але тэксты шырокай публіцы практычна не вядомыя (наклад выданьня гэта 250 асобнікаў і разышоўся ён сярод спевакоў і фахоўцаў). Можа дзякуючы КАМУНІКАТУ будуць яны даступныя для чытацкай публічнасьці.

МАРГЕР - Драматычная опера ў трох актах (6-ці карцінах). Змест паводле паэмы Л. Кандратовіча (Ул. Сыракомлі). Лібрэта склаў В. В. Г. (Вальгер). Музыка Канстанціна ГОРСКАГА

НА БЕЛАЙ РУСІ - верш Віктара Гамуліцкага

РАКОЦЫ МАРШ і іншыя вершы Артура Опмана (Ор-Ота)

НІЧОГА Ў ПЛАШЧЫ ПРАСПЭРА - верш Тадэвуша Ружэвіча

БАЛЬ У ОПЕРЫ - Юльян Тувім

СЬПІРЫДОНУ ПРАЎДЗІЦКАМУ АДКАЗ НА ПСАЛЬМЫ БУДУЧЫНІ - Юльюш Славацкі

ДА МАЦІ ПОЛЬКІ і ПАНІ ТВАРДОЎСКАЯ - Адам Міцкевіч

КЛІЧА ХТОСЬ МНЕ - Марыя Канапніцкая